چگونه از طریق کیفری چک را وصول کنیم؟ (شرایط شکایت کیفری برای چک برگشتی)
۲۰۲۵-۰۵-۲۷

مقدمه
بسیاری از افراد تصور میکنند با برگشت خوردن چک، فقط باید بهصورت حقوقی یا از طریق اجرای ثبت اقدام کنند. در حالی که اگر چک دارای شرایط خاصی باشد، میتوان علیه صادرکننده چک شکایت کیفری کرد و در صورت اثبات، نهتنها وجه چک را گرفت بلکه برای صادرکننده نیز مجازات کیفری (حبس و محرومیت) در نظر گرفته میشود.
در این مقاله بررسی میکنیم:
چه چکی قابل تعقیب کیفری است؟
چه مراحلی برای شکایت کیفری وجود دارد؟
چه مدارکی لازم است؟
و در چه صورت شکایت رد میشود یا قابل پیگیری نیست؟
چک قابل تعقیب کیفری چیست؟
طبق قانون صدور چک مصوب سال ۱۳۹۷، تنها چکهایی قابل پیگیری کیفری هستند که شرایط زیر را داشته باشند:
چک باید بهروز باشد (یعنی تاریخ صدور و پرداخت یکسان باشد)
چک نباید بابت تضمین، امانت یا تعهد آینده باشد
دارنده چک باید ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ چک، آن را برگشت زده باشد
شکایت کیفری باید ظرف ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت، ثبت شود
اگر یکی از شرایط بالا نباشد، فقط میتوان از طریق حقوقی یا اجرای ثبت اقدام کرد، نه کیفری.
مراحل شکایت کیفری چک
دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک
ثبت شکایت کیفری از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
ارجاع پرونده به دادسرای کیفری صالح (محل بانک محالعلیه)
احضار صادرکننده چک و انجام تحقیقات مقدماتی
صدور قرار تأمین مثل ممنوعالخروجی یا بازداشت
صدور کیفرخواست و ارجاع به دادگاه کیفری
صدور رأی محکومیت به حبس و پرداخت وجه چک
مدارک لازم برای طرح شکایت کیفری
مدارک مورد نیاز برای تنظیم شکایت کیفری چک برگشتی:
اصل چک
گواهی عدم پرداخت از بانک
تصویر کارت ملی شاکی
مدارک اثبات معامله یا بدهی (در صورت نیاز)
شماره حساب برای دریافت وجه
در شکایت کیفری، اثبات سوءنیت صادرکننده و نبود توافق یا رضایت نیز اهمیت دارد.
مجازات صادرکننده چک کیفری
طبق ماده ۱۰ قانون صدور چک:
اگر مبلغ چک کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشد → حبس تا ۱ سال
اگر مبلغ چک بین ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان باشد → حبس از ۶ ماه تا ۱ سال
اگر مبلغ چک بیشتر از ۱۰۰ میلیون تومان باشد → حبس از ۱ تا ۲ سال
در هر حالت، محرومیت از دریافت دستهچک به مدت ۳ سال
در صورت پرداخت وجه چک قبل از اجرای حکم، معمولاً قرار موقوفی تعقیب صادر میشود.
نکات مهم
اگر صادرکننده قبل از شکایت، رضایت دارنده چک را جلب کند، تعقیب منتفی است
اگر چک برای تضمین یا امانت صادر شده باشد، قابل تعقیب کیفری نیست
اگر دارنده چک در موعد قانونی اقدام نکند، حق شکایت کیفری را از دست میدهد
چکهای صادرشده از حساب مسدود یا مسروقه نیز مشمول مقررات خاصی هستند
نتیجهگیری
در صورتی که چک شرایط لازم را داشته باشد، شکایت کیفری میتواند ابزار فشار مؤثری برای وصول مطالبات باشد. شکایت کیفری برخلاف دعوای حقوقی، ممکن است منجر به حبس و محدودیتهای بانکی برای صادرکننده چک شود. اقدام بهموقع و مشورت با وکیل حرفهای نقش بسیار مهمی در موفقیت پرونده دارد.
دفتر وکالت آلمحمد با تجربه فراوان در دعاوی چک، وصول مطالبات، شکایات کیفری و دفاع از حقوق مالباختگان، آماده ارائه خدمات حقوقی به اشخاص حقیقی و حقوقی در داخل و خارج از کشور میباشد.
مشاوره حقوقی تخصصی
برای مشاوره با وکیل متخصص در این حوزه، با دفتر وکالت آل محمد تماس بگیرید.
خدمات مرتبط: خدمات کیفری · معرفی وکلا · مشاوره با سید امیر آل محمد
مقاله پیشنهادی: جعل در چک یا سفته چگونه اثبات میشود؟ (راهنمای حقوقی و کیفری)