صدور چک بیمحل چه مجازاتی دارد؟ (بر اساس قانون جدید چک)
۲۰۲۵-۰۵-۲۴
مقدمه
چک بیمحل یا چک برگشتی یکی از رایجترین جرایم مالی در ایران است و پیامدهای سنگینی برای صادرکننده بههمراه دارد. بسیاری از افراد تصور میکنند چک فقط وسیلهای برای وعده دادن است، اما قانون آن را سند لازمالاجرا میداند و در صورت نبود موجودی، با صادرکننده برخورد کیفری میشود.
در این مقاله بهطور کامل بررسی میکنیم:
چک بیمحل چیست؟
چه زمانی جرم محسوب میشود؟
چه مجازاتی برای صادرکننده آن در نظر گرفته شده؟
و در چه شرایطی میتوان از مجازات کیفری جلوگیری کرد؟
چک بیمحل یعنی چه؟
چک بیمحل به چکی گفته میشود که صادرکننده آن در تاریخ وعده پرداخت، موجودی کافی برای پرداخت وجه چک نداشته باشد و بانک نیز از پرداخت آن خودداری کند.
در این حالت، بانک به دارنده چک گواهی عدم پرداخت میدهد و موضوع قابلیت تعقیب کیفری دارد، البته در شرایطی خاص.
چه زمانی صدور چک بیمحل جرم است؟
طبق قانون اصلاحی صدور چک (مصوب ۱۳۹۷)، صدور چک بیمحل در صورتی جرم محسوب میشود که:
چک بابت تضمین، امانت یا تعهد آینده صادر نشده باشد
چک بهصورت وعدهدار نباشد (یعنی چک بهروز باشد)
دارنده ظرف ۶ ماه از تاریخ چک، آن را برگشت زده باشد
شکایت کیفری ظرف ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت طرح شده باشد
اگر هر یک از شرایط بالا رعایت نشود، چک فقط از طریق حقوقی یا اجرای ثبت قابل پیگیری است، نه کیفری.
مجازات صدور چک بیمحل
طبق ماده ۱۰ قانون صدور چک، مجازاتها به شرح زیر است:
بهعلاوه:
محرومیت از دریافت دستهچک جدید تا ۳ سال
ثبت سوءسابقه بانکی در سامانه بانک مرکزی
ممنوعالخروجی، توقیف حساب یا توقیف اموال در صورت لزوم
چگونه میتوان از مجازات کیفری جلوگیری کرد؟
راههای جلوگیری از مجازات کیفری:
پرداخت وجه چک به دارنده قبل از صدور حکم قطعی
جلب رضایت شاکی (دارنده چک)
اثبات اینکه چک ضمانتی یا بابت تعهد بوده است
طرح شکایت متقابل بهعلت جعل، اکراه یا استفاده غیرمجاز از چک
در صورت پرداخت مبلغ چک قبل از اجرای حکم، دادگاه میتواند قرار موقوفی تعقیب صادر کند.
نتیجهگیری
صدور چک بیمحل در صورت دارا بودن شرایط قانونی، جرم کیفری محسوب میشود و میتواند منجر به حبس، محرومیت بانکی و توقیف داراییها شود. آشنایی با قانون جدید چک و اقدامات صحیح حقوقی و کیفری، نقش مهمی در دفاع مؤثر و وصول مطالبات دارد.
دفتر وکالت آلمحمد آماده پیگیری و مشاوره تخصصی در خصوص دعاوی چک، شکایت کیفری، وصول مطالبات و دفاع از متهمان در سراسر ایران و برای ایرانیان خارج از کشور میباشد.
مشاوره حقوقی تخصصی
برای مشاوره با وکیل متخصص در این حوزه، با دفتر وکالت آل محمد تماس بگیرید.
خدمات مرتبط: خدمات کیفری · معرفی وکلا · مشاوره با سید امیر آل محمد
مقاله پیشنهادی: چگونه از طریق کیفری چک را وصول کنیم؟ (شرایط شکایت کیفری برای چک برگشتی)